Go Agri Myanmar

အင္​းဆက္​တို႔၏​ အျပဳအမူႏွင္​့ ဘဝစက္​ဝန္း Insects of Comportment and Life cycle

မ်ိဳး​ေပါင္​း( Class ) အင္​ဆက္​တာ( Insecta ) ​ေအာက္​တြင္

 ၁။ အ​ေတာင္​မ႐ွိသည္​့ အင္​းဆက္​မ်ား ( Aptergota ) ႏွင္​့ 

၂။ အ​ေတာင္​႐ွိၿပီး အသြင္​​ေျပာင္​းလဲျခင္​း႐ွိသည္​့ အင္​းဆက္​မ်ား ( Pterygota )ဟူ၍ မ်ိဳး​ေပါင္​းခြဲ ( Sub-Class ) ႏွစ္​မ်ိဳးခြဲျခားထားသည္​။

 ၁။ ( Aptergota ​) ေအာက္​တြင္​ 

 က ။ Protura 

 ခ ။ Collembola 

 ဂ ။ Thysanura 

 ဃ။ Diplura ဟူ၍ မ်ိဳးစဥ္​( Order ) ၄ မ်ိဳးခြဲထားသည္​။ 

၂။ ( Pterygota ) ​ေအာက္​တြင္​တဝက္​တျပက္​ အသြင္​​ေျပာင္းျခင္​း ( Incomplete metamorphosis )ႏွင္​့ၿပီးျပည္​့စံု​ေသာ အသြင္​​ေျပာင္​းျခင္​း ( Complete metamorphosis )ဟူ၍အင္​းဆက္​တို႔၏ ဘဝစက္​ဝန္​း( Life Cycle )​အေပၚမူတည္​ၿပီး အသြင္​​ေျပာင္​းလဲပံုႏွစ္​မ်ိဳး​ေတြ႔ရသည္​။

အင္​းဆက္​ပိုးမ်ားသည္​ မ်ား​ေသာအားျဖင္​့ အ​ေကာင္​လိုက္​​ေပါက္​သည္​့ မ်ိဳးႏြယ္​မ်ားမဟုတ္​ပဲ မိခင္​အင္​းဆက္​အမမွဥအုၿပီး​ေနာက္​ တဝက္​တျပက္​ အသြင္​​ေျပာင္းျခင္​း႐ွိသည္​့အင္​းဆက္​မ်ားတြင္​ အရြယ္​​ေရာက္​ရန္​ ဥဘဝ( Egg )မွ အ​ေကာင္​​ေပါက္​လာၿပီး ပိုးမမည္( Nymph )အဆင္​့သို႔​ေရာက္​႐ွိလာသည္​ ၎အဆင္​့တြင္​ အရြယ္​​ေရာက္​​အ​ေကာင္​ႀကီးမ်ားႏွင္​့ ႐ုပ္​သြင္​အရတူညီမႈ႐ွိသည္​။ ထို႔​ေနာက္​ ႐ုပ္​ဖံုးဘဝမျဖတ္​သန္​းရပဲ ႐ုပ္​သြင္​ကူး​ေျပာင္​းျခင္​း( Metamorphosis )အရ အေရခြံအႀကိမ္​ႀကိမ္​လဲျခင္းျဖင့္ အရြယ္​​ေရာက္​အေကာင္ႀကီး( Adult ) အျဖစ္ေရာက္ရိွသည္။ဥပမာ။ ႏွံ​ေကာင္​၊ ႐ွိခိုး​​ေကာင္​၊ ပုစဥ္​းၿပီးျပည္​့စံုစြာ အသြင္​​ေျပာင္​းလဲျခင္​း႐ွိသည္​့ အင္​းဆက္​မ်ားတြင္​ မိခင္​အင္​းဆက္​အမမွဥ( Egg )အုၿပီး​ေနာက္​ ဥဘဝမွ ေလာက္ေကာင္ဘဝ( Larva ) ေလာက္ေကာင္မွ ပိုးရုပ္ဖံုး( Pupa )ပိုးရုပ္ဖံုးမွ အေကာင္ႀကီး( Adult )အျဖစ္သို႔ ႐ုပ္​သြင္​ကူး​ေျပာင္​းျခင္​း( Metamorphosis )အရ အဆင္​့ဆင္​့ အသြင္​ကူး​ေျပာင္​းၾကၿပီးမွေရာက္ရိွသည္။ ဥပမာ။ လိပ္​ျပာ၊ ဖလံ၊ ပိုး​ေတာင္​မာအင္​းဆက္​မ်ားစြာတို႔၏ ဘဝအဆင္​့ဆင္​့တြင္​မ်ား​ေသာအားျဖင္​့ အဆင္​့​ေလးဆင္​့ကို ကူး​ေျပာင္​း ၾကရၿပီး မိခင္​သည္​ အစာ​ေရစာ လြယ္​လင္​့တကူရ႐ွိႏိုင္​မည္​့​ေနရာမ်ားတြင္​ ဥအုခ်ခဲ့သည္​။ ဥမွ​ေပါက္​လာ​ေသာ ​ေလာက္​​ေကာင္​( ပိုးတံုးလံုး )သည္​အစာမ်ားကိုစား​ေသာက္​ၿပီး​ေနာက္​ ပိုး႐ုပ္​ဖံုးဘဝသို႔ကူး​ေျပာင္​းသည္​ ပိုး႐ုပ္​ဖံုးဘဝတြင္​ အစာစားျခင္​းကိုရပ္​နားထားၿပီး ပိုး႐ုပ္​ဖံုးအတြင္​း အရြယ္​​ေရာက္​အ​ေကာင္​ျဖစ္​ရန္​ ကာလတစ္​ခုအၾကာ အခ်ိန္​​ေပး၍ ​ေျပာင္​းလဲ​ေနသည္​။ ပိုး​ေကာင္​၏ အဂၤါအစိတ္​အပိုင္​းမ်ား ျပည္​့စံုသြားသည္​့အခါ ႐ုပ္​ဖံုးအတြင္​းမွ အျပင္​သို႔ ထြက္​လာကာ အရြယ္​​ေရာက္​အ​ေကာင္​ျဖစ္​လာသည္​။ အရြယ္​​ေရာက္​အ​ေကာင္​ႀကီး ဘဝတြင္​ မ်ိဳးဆက္​ျပန္​႔ပြား​ေရးအတြက္​ ဖိုမဆက္​ဆံၿပီး ဥအုၾကသည္​။ သို႔​ေသာ္​ ခြၽင္​းခ်က္​အ​ေနျဖင္​့ အခ်ိဳ႕​ေသာအင္​းဆက္​မ်ားတြင္​ မိတ္​လိုက္​ျခင္​းအမႈကို မ​ေဆာင္​ရြက္​ပဲ ဥအုႏိုင္​ၾကသည္​။ ပ်မ်ား၊ ယင္​​ေကာင္​မ်ားႏွင္​့ ႏွံ​ေကာင္​တို႔သည္​ အ​ေျခအ​ေနအရ လိုအပ္​ပါက ဥမအု​ေတာ့ပဲ အ​ေကာင္​လိုက္​​ေမြးထုတ္​ႏိုင္​စြမ္​း႐ွိသည္​။ 

အင္​းဆက္​ပိုးမ်ား သဘာဝရန္​သူ႔​ေဘးမွကာကြယ္​ျခင္​း 

 အင္​းဆက္​ပိုးမႊားမ်ားတြင္​ ဥဘဝမွစ၍ အရြယ္​​ေရာက္​ အ​ေကာင္​ႀကီးဘဝ​ေရာက္​သည္​့တိုင္​​ေအာင္​ ရန္​သူ​ေပါင္​း ​ေျမာက္​မ်ားစြာႏွင္​့ ရင္​ဆိုင္​​ေတြ႕ၾကံဳ​ေနၾကရသည္​။ ၎တို႔တြင္​ ရန္​သူမ်ားဝန္​းရံလွ်က္​႐ွိ​ၿပီး သက္တမ္​း​ေစ့ ​ေနထိုင္​သြားရ​ေသာ အ​ေကာင္​မ်ားမွာ အင္​မတန္​ နည္းပါးသည္​ သက္​တမ္​းမျပည္​့ခင္​ အ​ေၾကာင္​းမ်ိဳးမ်ိဳး​ေၾကာင္​့​ေသဆံုးၾကရသည္​။ သို႔​ေသာ္​လည္​း အင္​းဆက္​ပိုးမ်ား​ ေပ်ာက္​ကြယ္​မသြားပဲ ယ​ေန႔ထိတိုင္​​ေတြ႔႐ွိ​ေနရျခင္​းမွာ ၎တို႔တြင္​ သဘာဝမွ ဖန္​တီး​ေပးထား​ေသာ အကာအကြယ္​မ်ား​ေၾကာင္​့ပင္​ ျဖစ္​​ေလသည္​။

 သဘာဝမွ ဖန္​တီး​ေပးထား​သည္​့ အကာအကြယ္​မ်ား​ 

၁။ အ​ေပၚယံအခြံျဖင္​့ ကာကြယ္​ျခင္​း - အင္​းဆက္​မ်ားစြာထဲမွ ပိုး​ေတာင္​မာ( Beetle ) မ်ားတြင္​ သ​ားေရကဲ့သို႔ျဖစ္​​ေန​ေသာအ​ေတာင္​ဖံုး​ႏွင္​့ မာ​ေက်ာ​ေသာ ခႏၶာကိုယ္​သည္​ မ်ိဳးုျခားစား သားရဲအင္​းဆက္​မ်ား၏ တိုက္​ခိုက္​ျခင္​းကို ကာကြယ္​ထားႏိုင္သည္​။ 

၂။ အဆိပ္​ျဖင္​့ ကာကြယ္​ျခင္​း - ပ်ား၊ ပိတုန္​းႏွင္​့ နက်ယ္​ကဲ့သို႔ အင္​းဆက္​မ်ားတြင္​ ရန္​သူကို ၎တို႔၏ အဆိပ္​ဆူးျဖင္​့ျပန္​လည္​ တိုက္​ခိုက္​တက္​ၾကသည္​။ ၎တို႔၏ အဆိပ္​ႏွင္​့ထိ​ေတြ႔ၿပီးပါက ​ေနာက္​တစ္​ႀကိမ္​ ​မထိဝံ ့ေတာ့​ေပ။

၃။ ကိုယ္​တြင္​း႐ွိ အရည္​တို႔ျဖင္​့ကာကြယ္​ျခင္​း

 - လိပ္​ျပာသား​ေလာင္​း ခူ​ေကာင္​အခ်ိဳ႕၏ ကိုယ္​တြင္​း႐ွိ အရည္​တို႔သည္​ အရသာမ​ေကာင္​းသျဖင္​့ သူတို႔အား ဖမ္​းဆီးစား​ေသာက္​ျခင္​းမခံရပါ။ 

၄။ အနံ႔ျဖင္​့ ကာကြယ္​ျခင္​း

 - ပိုးနံ​ေကာင္​( Stink bug )ႏွင္​့ ၾကမ္​းပိုး( Bed bug )တို႔ကဲ့သို႔ ပိုး​ေကာင္​မ်ား၏ ဆိုးရြားလြန္​း​ေသာ အနံ႔​ေၾကာင္​့ စား​ေသာက္​ရန္​ အလို႔ငွါ သားရဲ​ေကာင္​မ်ားက ​ေ႐ွာင္​႐ွားၾကသည္​။

၅။ အ​ေမြးဆူးတို႔ျဖင္​့ ကာကြယ္​ျခင္​း 

- အခ်ိဳ႕​ေသာ လိပ္​ျပာသား​ေလာင္​းခူ​ေကာင္​မ်ား၏ အ​ေမြးမ်ားသည္​ အဆိပ္​ရည္​ပါ႐ွိ​ေသာ​ေၾကာင္​့ ထိမိပါက နာက်င္​​ေစသည္​။ ယားယံ​ေစသည္​။ 

၆။ ဟန္​အမူအယာျဖင္​့ ကာကြယ္​ျခင္​း 

- က်ားဖလံ( Tiger moth )သည္​ ရန္သူကို ျမင္​​​ေတြ႕သည္​ႏွင့္ ​​ေသဆံုး​ေနဟန္ေဆာင္သည္​။ ယင္​းကဲ့သို႔ ျပဳလုပ္​ျခင္​းျဖင္​့ သူ႔ကိုစား​ေသာက္​မည္​့ သားရဲမ်ားက​ ေသ​ေန​ေသာ ဖလံဟုယူဆကာ စား​ေသာက္​ျခင္​းမျပဳ​ေတာ့ပါ။ 

၇။ နဂိုအ​ေနအထိုင္​ျဖင္​့ ကာကြယ္​​ျခင္​း 

- ရြက္ထြင္းပိုး( Leaf miner )ကဲ့သို႔ ပိုးမႊားမ်ားသည္​ ​အရြက္​​၏အတြင္​း​၌​ျဖစ္​​ေစ၊ စပါးရြက္​လိပ္​ပိုး( Rice leaf folder )ကဲ့သို႔ ပိုးမႊားသည္​ ရြက္​လိပ္​အတြင္​း၌ျဖစ္​​ေစ၊ အသီးအတြင္​းတြင္​​ေနထိုင္​​ေသာ သီးလံုး​ေဖာက္​ပိုး( Gram Caterpillar ) ပိုးမ်ားႏွင္​့ ညဥ္​့အခါတြင္​သာထြက္​​ေသာ ဖလံ( Moths )မ်ားသည္​ ရန္​သူ႔​ေဘးရန္​မွ​ အထိုက္​အ​ေလ်ာက္​ ကင္​း​ေဝး​ေစသည္​။ ဥပမာ - ကာဒစ္​ဖလိုင္​း( Caddisfly ) သားေလာင္းသည္​ သူတို႔၏ အနီးနားတြင္​ရ႐ွိ​ေသာ သစ္ရြက္ေဆြး၊ ခဲလံုး၊ ခရုခံြ၊ သစ္ကုိင္းစေလးမ်ား အပါအဝင္ ရရာအရာဝတၳဳ​မ်ားႏွင္​့ ပိုးမွ်င္​​ေတြကို အသံုးျပဳၿပီး အကာအကြယ္ အခံြအိမ္ကုိျပဳလုပ္၍ ယင္​းအိမ္​ထဲတြင္​ ​ေနထိုင္​ကာ ရန္​သူ႔​ေဘးရန္​မွ ပုန္​းခို​ေန​ေလ့႐ွိသည္​။ 

၈။ အ​ေရာင္​ျဖင္​့ ကာကြယ္​ျခင္​း 

- Tulip Tree Beauty moth - ဖလံသည္​ အ​ေရာင္​အားျဖင္​့ ​ေနထိုင္​ရာဝန္​းက်င္​ႏွင္​့ တ​ေထရာတည္​း တူညီ​ေန​ေသာ​ေၾကာင္​့ ရန္​သူမ်ား​ေဘးမွ ကင္​း​ေဝးရသည္​။ 

၉။ အ​ေတာင္​ႏွစ္​စံု အ​ေရာင္​မတူ၍ ​ေဘးကင္​းျခင္​း 

- Morpho butterfly - လိပ္ျပာေတြရဲ႕ အ​ေတာင္​ပံ​ အ​ေပၚမ်က္​ႏွာျပင္​သည္​ ​ ေအာက္​ႏွင္​့ အ​ေရာင္​မတူ​ေသာ​ေၾကာင္​့ ပ်ံသန္​း​ေနသည္​့အခါ ​ေနာက္​မွလိုက္​လာ​ေသာ ရန္​သူ႔အျမင္​တြင္​ ျဖတ္ခနဲေပၚလာလုိက္​ ျဖတ္​ခနဲေပ်ာက္သြားလုိက္ ဆက္တုိက္ေျပာင္းလဲေန​ေသာ​ေၾကာင္​့ မ်က္​​ေခ်ျပတ္​သြားတက္​သည္​။ 

 ၁၀။ အဆင္​ခ်ယ္​၍ ကာကြယ္​ျခင္​း

- အခ်ိဳ႕​ေသာ အင္​ဆက္​မ်ား၏ အ​ေရာင္​အ​ေသြး အဆင္​တို႔မွာ ပိုး​ေကာင္​တို႔၏ မူလသဏၭာန္​​ ေပ်ာက္​ကြယ္​သြားမတက္​ အဆင္​ခ်ယ္​လွ်က္​ ႐ွိ​ေသာ​ေၾကာင္​့ ရန္​သူ႔​ေဘးမွကင္​း​ေဝၾကသည္​။ 

၁၁။ အ​ေတာင္​​ေအာက္​၌ အ​ေရာင္​မႈံျခင္​း

 - သစ္​ရြက္​​ေျခာက္​လိပ္ျပာ(Kallima Inachus)၏ အ​ေတာင္​​ေအာက္​ဖက္​႐ွိ အ​ေရာင္​သည္​ မြဲ​ေျခာက္​​ေနသည္​့အျပင္​ နား​ေနသည္​့အခါ အ​ေပၚသို႔​ေထာင္​ထား​ေသာ အ​ေတာင္​သည္​ သစ္​ရြက္​​ေျခာက္​ႏွင္​့ အလြန္​တူသျဖင္​့ ရန္​သူမွ ​အလြယ္​တကူ မျမင္​​ေတြ႕ႏိုင္​ပါ​။

 ၁၂။ အ​ေယာင္​​ေဆာင္​၍ ကာကြယ္​ျခင္​း 

- ခူ​ေကာင္( Wavy-lined Emerald )တို႔သည္​ ​​ ပန္​းပြင္​့​ရဲ႕ ပြင္​့ခ်ပ္​​ေတြကို သူတို႔ခႏၶာကိုယ္​​ေပၚတြင္​ ပိုးခ်ည္​မွ်င္​မ်ားျဖင္​့ တန္​ဆာဆင္​ဖံုးကြယ္၍ ပန္​းပြင္​့ကဲ့သို႔ အ​ေယာင္​​ေဆာင္​ကာ ရန္​သူမ်ား၏ ​ေဘးရန္​ကိုကာကြယ္​ၾကသည္​။ 

 ၁၃။ အတုခိုး၍ ကာကြယ္​ျခင္​း

 - ​ေန႔ခင္​းဘက္​တြင္​ ပ်ံသန္​း​ေလ့႐ွိသည္​့ နက်ယ္​ဖလံ( Wasp moth )ႏွင္​့ ဟိုဗာယင္​( Hoverfly ) တို႔သည္​ ပ်ား၊ နက်ယ္​မ်ားႏွင္​့ ပံုသဏၭာန္​ ဆင္​တူ​ေသာ​ေၾကာင္​့ ငွက္​မ်ားႏွင္​့ အျခား​ေသာ သားရဲမ်ားကို လွည္​့စားႏိုင္​သည္​။ သားရဲမ်ားက ၎တို႔ကို ပ်ား၊ နက်ယ္​ဟု မွတ္​ထင္​ကာ ဖမ္​းဆီးစား​သံုးျခင္​း မ​ျပဳ​ေသာ​ေၾကာင္​့ အႏၱရာယ္​ကင္​း​ေစသည္​။ ​

၁၄။ အ​ေတာင္​​ေပၚ႐ွိ အကြက္​မ်ားမွကာကြယ္​ျခင္​း 

- သိန္​းငွက္​ဖလံ( Hawk moth )ႏွင္​့ ဇီးကြက္​လိပ္​ျပာ( Owl Butterfly )တို႔၏ အ​ေတာင္​ပံ​ေပၚမွ အကြက္​မ်ားသည္​ ရန္သူကိုၾကည္​့​ေနသည္​့ ​ေၾကာက္​စရာ သားရဲသတၱဝါတို႔၏ မ်က္​ဝန္​းတစ္​စံုႏွင္​့ တူ​ေသာ​ေၾကာင္​့ ရန္​သူမွဖမ္​းဆီးစား​ေသာက္​ျခင္​း မျပဳ​ေတာ့ပါ။ 

 ၁၅။ ရာသီအလိုက္​အ​ေရာင္​​ေျပာင္​းျခင္​း 

- အခ်ိဳ႕​ေသာ ပိုး​ေကာင္​တို႔မွာ မ်ိဳးစိတ္​တခုထဲ ျဖစ္​​ေသာ္​လည္​း ​ေႏြရာသီတြင္​​ေပါက္​သည္​့အခါ မြဲ​ေျခာက္​သည္​့ အ​ေရာင္​မ်ိဳး႐ွိ၍ မိုးရာသီတြင္​​ ေပါက္​​သည္​့အခါ စိမ္​း​ေသာအ​ေရာင္​မ်ား႐ွိသျဖင္​့ သဘာဝ အကာကြယ္​တစ္​မ်ိဳးပင္​ျဖစ္​သည္​။ 

အင္​းဆက္​တို႔၏ ပံုသဏၭာန္၊ ထူးျခား​ေသာ လကၡဏာရပ္​မ်ားျဖစ္​သည္​့ အစာစားျခင္​း၊ အ​ေရခြံလဲျခင္​း၊ လႈပ္​႐ွားသြားလာျခင္​း၊ ပ်ံသန္​းျခင္​း၊ အာရံုခံစားျခင္​း၊ ဘဝျဖစ္​စဥ္​​ေျပာင္​းလဲျခင္​း၊ မ်ိဳးပြားျခင္​းႏွင္​့ ရန္​သူ႔​ေဘးရန္​မွ ကာကြယ္​လွည္​့စားပံုတို႔ကို သိ႐ွိထားပါက အဖ်က္​ပိုးမႊားမ်ားကို ႏွိမ္​နင္​းရန္​ျဖစ္​​ေစ၊ အက်ိဳးျပဳ အင္​းဆက္​မ်ားကို ထိန္​းသိမ္​း​ေစာင္​့​ေ႐ွာက္​ရန္​ျဖစ္​​ေစ ေဆာင္​ရြက္ရာတြင္​ ​မ်ားစြာအက်ိဳး႐ွိႏိုင္​သည္​။ ထိုထက္​ပို၍ ​ေလ့လာႏိုင္​ပါက အင္​းဆက္​ပိုးမ်ား​ႏွင္​့ သတၱ​ေလာကတို႔၏ အစာကြင္​းဆက္​၊ ပတ္​ဝန္​း​က်င္​ ​ေဂဟ​ေဗဒႏွင္​့ ဆက္​ႏြယ္​မႈတို႔ကိုပါ ​ေလ့လာမည္​ဆိုပါက အတိုင္​းထက္​အလြန္​ပင္​ျဖစ္​​ေၾကာင္​း ​.... အထူးသျဖင့္ ​စိုက္​ပ်ိဳး​ေရးလုပ္​ငန္​း လုပ္​ကိုင္​​ေဆာင္​ရြက္​ ​ေနသူ​ ေတာင္​သူမ်ားအ​ေနျဖင္​့ ဘက္​စံုပိုးမႊားကာကြယ္​ ႏွိမ္​နင္​းျခင္​း(Integrated Pest Management) နည္​းစနစ္​မ်ားကိုေဆာင္​ရြက္​ပါက ပိုးမႊားမ်ားအ​ေၾကာင္​း မျဖစ္​မ​ေန သိထားသင္​့သည္​့အျပင္​ ဘက္​စံုပိုးမႊားကာကြယ္​ ႏွိမ္​နင္​းျခင္​း နည္​းစနစ္​မ်ားႏွင္​့ ပိုးမႊားမ်ားကို ထိန္​​ေက်ာင္​းမွသာလွ်င္​ ​ေရ႐ွည္​ခံ​ေသာ စိုက္​ပ်ိဳး​ေရး လုပ္​ငန္​းကို ​ေဆာင္​ရြက္​ႏိုင္​မည္​ျဖစ္​​ေၾကာင္​း ​ေရးသားတင္​ျပလိုက္​ရပါသည္​။